İşitme Yetersizliği

İŞİTME NEDİR?

İşitme, havada meydana gelen ses dalgalarının işitme organları yani dış kulak, orta kula ve iç kulak aracılığıyla beyne iletilmesi ve daha sonra bu seslerin fark edilip algılanarak beyinde yorumlanma sürecidir.

İŞİTME KAYBI NEDİR?

İşitme kaybı, çevredeki seslerin işitsel yollarda meydana gelen problem sebebi ile algılanamama durumudur. Bu durumda işitmeyle ilişkili herhangi bir işlevin (duyma, anlama, ses kaynağını bulma, konuşma, tekrarlama, öğrenme vb.) sınırlanmasına neden olacak derecede işitsel algıda azalma, bozulma veya farklılaşmalar olabilmektedir.

Çocuklarda işitme kaybına bağlı olarak dil/konuşma, sesletim, iletişim, algısal, bilişsel, sosyal, duygusal, eğitimsel ve ailesel problemler görülebilmektedir. İşitsel rehabilitasyon, ortaya çıkan bu problemlerden korunmak ve kısıtlılıkları en aza indirebilmek için işitme kayıplı çocukların yeteneklerini geliştiren bir süreçtir. İşitsel rehabilitasyonun temel amacı sözel iletişime erişimin en üst düzeyde sağlanmasıdır.

İşitsel Rehabilitasyonun Amaçları

Ø  İşitme cihazları ve yardımcı dinleme cihazları (FM sistemleri) ile işitme kaybının olumsuz etkilerini minimuma indirmek

İşitme kayıplı bireylerin iletişim becerilerini arttırmak

Uygun müdahale programları geliştirmek

İşitme kayıplı birey ile aile arasındaki etkileşimi güçlendirmek

İşitme kayıplı bireyin psiko-sosyal gelişimini sağlamak

İşitsel rehabilitasyonun etkinliği üzerinde işitme kaybının süresi, işitme kaybının türü, işitme kaybının derecesi, iletişim motivasyonu gibi birçok faktör rol oynamaktadır. Bundan dolayı işitme kaybının veya bozukluğunun tanılanmasından ve uygun amplifikasyonun (işitme cihazı) seçilmesinden sonra terapi süreci başlamaktadır. 

Sonrasında işitsel algı, dil ve konuşma, iletişim ve bilişsel anlamda bir değerlendirme alınır. İşitsel algı değerlendirmelerinde temel amaç, işitme kayıplı bireyin işitsel girdilerinin işlemlenmesini ve işitmenin fonksiyonelliğini araştırmaktır. Bunlara ek olarak işitsel ayırt etme becerisi de konuşmayı tanıma ve ayırt etme testleriyle değerlendirilir. Rehabilitasyon eğitimi bu değerlendirme sonucuna göre planlanır ve amaç çocuğun konuşma diliyle iletişim kurması için gerekli olan becerileri kazanmasını sağlamaktır.

Sesi Farketme/Dinleme: Çocuğun basit anlamda sesin varlığını ve yokluğunu fark ettiği düzeydir. Bu basamakta çocuk çevresindeki sesleri fark etmeyi ve sese odaklanmayı öğrenmektedir.

Sesi Ayırt etme: Ayırt etme çocukların seslerdeki farklılıkları algılamayı öğrenmesi ile gelişir. Bu basamakta çocuğun seslerin ne anlama geldiğini bilmesine gerek yoktur. Ancak “iki sesin aynı mı?” yoksa “farklı sesler mi?” olduğunu ayırt edebilme becerisine sahip olması gerekmektedir.

Sesi Tanıma: Spesifik seslerin tekrarını yapabilme veya işaret etme basamağıdır. Yani Çocuk konuşma seslerini çevre seslerinden ayırt etmeye ve söylenen basit sözcükleri ya da tümceleri tekrarlamaya çalışmakta ve söylenen nesnelerden bazılarını işaret ederek ya da bakarak tekrar etme çabası içine girmektedir.

Sesi Anlamlandırma/Yorumlama: çocuk sesleri sadece tekrar etmekle kalmaz aynı zamanda seslerin anlamını da bilir. Anlama, soruları yanıtlayarak, yönergeleri anlayarak ve bir sohbete katılarak konuşmayı sürdürebilme sürecidir.

Özellikle yenidoğan ve okul çağı çocuklarında karşılaşılan işitme kayıplarında erken tanı ve tedaviye gidilmediği sürece dil gelişiminin olumsuz yönde etkilenmesi kaçınılmazdır. Bu durumların miktarları da zamanla işitme kaybına bağlı olarak artabilir. Dolayısıyla işitme eğitimi ile işitmenin maksimum kapasitede kullanılması öğretilir ve bunu her alanda kullanabilmesi için teşvik edilir.